‘Om in te lijsten…’

Om leerlingen en hun ouders te helpen een probleem te bezien vanuit een andere invalshoek kun je gebruik maken van de techniek van het herkadereren. Bij herkaderen gaat het in essentie om het onderscheid tussen gedrag en intentie: wat doe je en wat probeer je eigenlijk te bereiken met wat je doet. Het is van doorslaggevend belang dit onderscheid te maken, om welk gedrag het ook gaat. Vaak leidt wat je doet niet tot wat je wilt.

Bijvoorbeeld: Een moeder maakt zich voortdurend zorgen over haar zoon. Dat is haar manier om te tonen hoeveel ze van hem houdt en hoe graag ze voor hem zorgt. Maar haar zoon vindt haar een zeurkous; ze irriteert hem.

Herkaderen is het veranderen van kader, waardoor de betrokken persoon in staat wordt gesteld een nieuwe betekenis te geven aan een ervaring, een bestaande situatie of aan een specifieke context. Herkaderen wil zeggen dat je òm de gebeurtenis een ander kader plaatst, of iets ìn een ander kader plaatst. Hierdoor verandert automatisch de betekenis.  Dit stelt tevens de leerling in staat om zijn gedrag te veranderen zonder gezichtsverlies. Voorbeelden van herkaderen is als wij ‘zeurderig’ vertalen als ‘betrokken’, ‘agressief’ als ‘krachtig’ of ‘pietluttig’ als ‘efficiënt’.

In de klas kunnen we de leerlingen aanmoedigen toleranter te zijn ten opzichte van elkaar door hun beweringen over elkaar te herkaderen:

‘Diana is zo’n pietlut en zo vermoeiend’ zegt Dennis.

‘Okee. Op dit moment is Diana erg energiek en heeft ze veel aandacht nodig; een volgende keer is het iemand anders’ antwoordt de leerkracht. 

Door de betekenis te veranderen, verandert de stemming en zijn leerlingen en hun ouders  ontvankelijker voor nieuwe standpunten en suggesties. Twee technieken van het herkaderen kun je makkelijk leren:

Context-herkaderingen
Inhoud / gedrag blijft hetzelfde, verander de context.

Bedenk een andere context waarin de betrokkene op hetzelfde gedrag anders zal reageren. In welke situatie zou hetzelfde gedrag van de persoon een positieve betekenis kunnen krijgen.

Bijvoorbeeld: Een marktkoopman vindt, ’s avonds aan de eettafel, dat zijn zoon te hard praat. Zijn zoon reageert, dat zijn vader op de markt de hele dag niet anders doet. Ander voorbeeld: iemand die zonder kleren buiten loopt, is een naaktloper. Iemand die zonder kleren in de sauna loopt noemen we een saunaganger. Alleen de context verandert. Verander je de context, dan verandert de betekenis.

Betekenis-herkaderingen
Inhoud / gedrag blijft hetzelfde, zoek de goede intentie die het gedrag stuurt. Stel jezelf de vraag: ‘Welke positieve bedoeling zou er achter dit gedrag kunnen zitten?’ ‘Wat kan dit gedrag nog meer betekenen?’ ‘Wat heeft de persoon niet opgemerkt (in deze context), waardoor een andere betekenis ontstaat?’

Bijvoorbeeld: Wat betekent een regenbui?

omdenken2

Ander voorbeeld: Iemand is heel erg traag, je kunt ook zeggen iemand gaat zorgvuldig met z’n energie om.

Herkaderen is met name heel leuk om te doen en mee te experimenteren. Je zult in ieder geval merken dat het je stemming beïnvloed. En zoals voor veel zaken geldt:  oefening baart kunst. Laatst hoorde ik een moeder zeggen: ‘mijn dochter voelt soms een belemmering om de waarheid te spreken. Intern glimlach ik dan en bedenk: ‘heel goed moeder: een belemmering om de waarheid te spreken, klinkt zo anders dan zeggen dat je dochter liegt’.