Feedback zonder oordeel

Heb je weleens meegemaakt dat je dingen op dezelfde manier blijft doen ook al weet je dat het niet werkt? Of zie je mensen om je heen zich meerdere keren aan dezelfde steen stoten? Dezelfde ‘fouten’ maken en zichzelf niet de tijd gunnen om ervan te leren? Of ken je soms dat op werk het ene project nog niet is afgerond en het volgende al begint. Tijd om te evalueren wordt niet genomen. Wat een verspilling van ervaringen waarmee je in de toekomst je voordeel kunt doen.

Mensen geven zichzelf de hele dag door feedback. Soms bewust en heel vaak ook onbewust. Daarvoor gebruiken we onze innerlijke dialoog. Hoe doe jij dat eigenlijk als iets wat je doet anders uitpakt dan je graag zou willen? Ben je blij met het feit dat je in beweging bent en leer je van de ervaring? Of geef jij jezelf op je kop omdat het in jouw beleving is mislukt?

Kijk eens naar het filmpje van John Cleese in zijn rol van ‘Basil’ uit Fawlty Towers. En stel je daarbij eens voor dat de auto dat deel in jou is dat net iets ‘verkeerd’ heeft gedaan.

Is het je ook opgevallen dat de innerlijke criticus van Basil nou niet bepaald een vermogende stemming creëert? En dan heb ik het nog niet eens over de energie die door het putje wegloopt. De schade van dit soort feedback is heel groot. En dan te bedenken dat de letterlijke betekenis van feedback ‘terugvoeden’ is. ‘Mislukking bestaat niet, alleen feedback’, luidt een bekende NLP-vooronderstelling.

Zodra je betekenis geeft aan wat je zintuiglijk hebt waargenomen dan ben je de waarneming aan het evalueren en creëer je jouw eigen subjectieve werkelijkheid. Net als Basil in het filmpje. Het effect van feedback met een oordeel is dat het vaak wordt gesaboteerd en weerstand oproept. Voor het leren is het veel effectiever om je te beperken tot zintuiglijke waarneming, omdat je op basis daarvan in staat bent om je gedrag aan te passen.

Het is belangrijk om fouten te bekijken in relatie tot het doel wat je hebt in plaats van in relatie tot jezelf. Effectief leren vraagt om feedback zonder oordeel. Daarvoor is het nodig om te kunnen schakelen tussen jezelf en de meta-positie. Als je aan het ‘doen’ bent, dan ben je in de ervaring. Als je klaar bent met ‘doen’ dan stap je uit de ervaring en ga je naar de meta-positie (ook wel helikopter-view genoemd). Het is handig om daarbij een andere plek in de ruimte in te nemen. Alsof jij jezelf op een film terugziet en -hoort. Belangrijk is dat je daarbij waarneemt met je zintuigen zonder er betekenis aan te geven.

“All verbal report should be taken as unverified rumour unless backed up by sensory based experience”, John Grinder.

Het verschil tussen bekritiseren en voeden is enorm. Tijdens de Olympische Spelen van 1980 in Lake Placid won Eric Heiden vijf gouden medailles bij het schaatsen. Een van de geheimen van zijn succes was dat hij elke dag de tijd nam om zichzelf feedback te geven.

“Feedback is the breakfast for champions”, Eric Heiden.

Een voorbeeld van Eric Heiden zou kunnen zijn: “In de bochten kan ik nog een paar centimeter dieper zitten en een fractie schuiner afzetten met mijn schaatsen, zodat ik meer snelheid kan maken. Op de rechte einden maak ik mijn slag langer, zodat ik de hele breedte van de baan gebruik en het optimale uit iedere afzet haal.” Zo integreer je leerervaringen en kun je flexibel zijn in je gedrag. Je stemming blijft vermogend en je vergroot de kans om je doel te bereiken. Leren wordt weer leuk en het gaat ook nog eens een stuk sneller.