Fantaseer jij wel eens de verkeerde kant op?

Van beperkende- naar verruimende stemmingen.
Sta je weleens stil bij de invloed van stemming op je gedrag? Reageer je onder stress soms anders dan je zou willen? Schiet je door irritatie af en toe uit je slof? Kruip je weleens in je schulp, omdat iemand anders dominant doet? Gaat iemand soms ongemerkt over je grenzen? Wil je bij machte zijn om daar iets aan te doen? Welke stemming wil je met NLP creëren om een positieve verandering te bereiken? Ga je dan voor krachtig, ontspannen, gefocust, creatief, vertrouwen, gemotiveerd, plezier of……….

Onderzoekers zijn er het erover eens dat het grootste gedeelte van ons gedrag automatisch is. Google maar eens op de naam van de onderzoeker Benjamin Libet of lees het boek: ‘De vrije wil bestaat niet’ van Victor Lamme. Ons gedrag is een aaneenschakeling van geconditioneerde reflexen. Gaat er bij de naam ‘Pavlov’ een belletje rinkelen? We reageren vaak op een prikkel – een externe gebeurtenis die via een van onze zintuigen binnenkomt – met een automatische reactie.


Vorige week vertelde Pietje dat hij op het werk regelmatig last heeft van een ‘knoop in zijn maag’. Zonder erbij na te denken gaat hij dan ’op de kast zitten’. Of zijn ‘hakken gaan in het zand’. Deze beeldspraak komt van Pietje zelf en wordt gecreëerd in de Interne Voorstelling (zie het NLP Communicatiemodel). Inmiddels herkent Pietje dat de aanleiding van de ‘knoop’ vaak een opdracht is van zijn manager waarbij hij iets MOET doen (externe gebeurtenis). Het mooie is dat Pietje deze automatische reactie inmiddels al een keer heeft doorbroken. Door een stukje te gaan lopen (verandering van fysiologie) en wat Brain-Gym-oefeningen te doen kwam hij tot rust. En hij kon daarna effectief en met plezier omgaan met de opdracht van zijn leidinggevende.

Bij Vera ‘vielen de schellen van haar ogen’ toen ze dat hoorde. Tijdens vergaderingen zijn er nogal eens collega’s die zitten te muggenziften. Steeds weer kritiek op bijzaken en zelf niets bijdragen om zaken op te lossen. Vera had daar ‘schoon genoeg van’. Het irriteerde haar behoorlijk. Of om in haar eigen woorden te spreken ze ‘ergerde zich er groen en geel aan’. Om er daarna een ‘punthoofd’ van te krijgen.

Aan Vera heb ik gevraagd om eens de fysiologie aan te nemen als ze zich ‘groen en geel’ ergert. Haar lijf boog voorover en haar spieren verkrampten. Als experiment deed ik even mee en ik voelde pijn in mijn onderrug opkomen. Nu nog even het ‘punthoofd’ op en de verkramping werd nog een graadje erger. Ik stelde me voor hoe het zou zijn als ik zo mijn dagen op het werk zou moeten doorbrengen. Waarschijnlijk migraine of op zijn minst een flinke hoofdpijn: “Brrrr!”. Snel de spanning even van mij afgeschud. Een paar keer diep doorademen naar mijn buik en daarna een paar slokken water. Dat voelt een stuk beter.

Nog niet zolang geleden las ik een boeiend artikel waarin Bart Voskuil, docent klinische psychologie aan de Universiteit van Leiden, stelt dat mensen zich 53% van hun tijd richten op het heden en de overige 47% van de tijd dagdromen. Intrigerend is dat veel mensen ‘de verkeerde kant op fantaseren’ tijdens het dagdromen. Het grootste deel van de mensen maakt zich zorgen, creëert rampscenario’s en piekert meer dan hen lief is.

Dagdromen doen we in de Interne Voorstelling en baseren we vaak op de filters (taal, herinneringen, overtuigingen) die ons als mens heeft gevormd. De bouwstenen van onze Interne Voorstelling zijn wat we zien, horen, voelen, ruiken, proeven en de betekenis die we daaraan geven. Mensen geven vaak onbewust betekenis aan hun ervaringen door middel van beeldspraak. Als je met negatieve beeldspraak betekenis geeft, dan fantaseer je dus eigenlijk ‘de verkeerde kant’ op. Want stress, een minder vermogende stemming en ineffectief gedrag zijn meestal het gevolg.

Ons onbewuste neemt beeldspraak letterlijk. Stel je eens voor dat jij je nu ‘groen en geel’ ergert. En dat je er een punthoofd van krijgt. Wat doet dit met je fysiologie en je stemming? Of stel je eens voor dat je nu een ‘knoop in je maag’ voelt en doe je hakken eens denkbeeldig in het zand. Even lekker in de weerstand. Doen we er nog een ‘blok aan je been’ bij. Of heb je liever nog een ‘aap op je schouder’? Maakt deze Interne Voorstelling je lekker ontspannen en creatief? Of verkramp je en daalt je stemming tot het nulpunt.

Wat zou het effect voor je zijn als je negatieve beeldspraak zou vervangen door positieve beeldspraak? ‘Licht als een veertje’ door het leven gaan geeft een andere fysiologie dan met een ‘molensteen om je nek’ naar de bakker om brood te halen. Merk eens op wat het doet met je stemming? En dus met je gedrag. Omdat jij jezelf programmeert met deze beeldspraak is het zeer waardevol om hier bewust van te worden. Leren doen we achteraf. Door bewustwording zijn we in staat om onbewuste geconditioneerde patronen te veranderen.

Tijdens opleidingsdagen hebben we al een collectie gemaakt van een aantal voorbeelden van beeldspraak. Zowel negatief als positief. Opvallend was dat de negatieve voorbeelden makkelijker naar boven kwamen dan de positieve. Ik nodig je uit om de komende weken eens bewust stil te staan bij jouw gebruik van taal en beeldspraak. En gun jezelf het cadeau om jezelf daarna in een betere stemming te fantaseren. Het is gratis en leuk om te doen.

Voorbeelden van beperkende beeldspraak:

  • De dingen zwart/wit zien
  • De kat uit de boom kijken
  • Beren op de weg zien
  • Iemand een rad voor de ogen draaien
  • Tegen een muur aanlopen
  • Aan een dood paard trekken
  • De hakken in het zand zetten
  • Er als een berg tegenop zien
  • Een blok aan je been hebben
  • Een knoop in je maag hebben
  • Een last op je schouders
  • Steen in je maag hebben
  • Als een kip zonder kop rondrennen
  • Het zwart voor de ogen zien
  • Door de bomen het bos niet meer zien
  • Onder een juk gebukt gaan
  • Een dubbeltje wordt nooit een kwartje
  • Op eieren lopen
  • Lood in de schoenen hebben
  • Een molensteen om je nek
  • Kop van jut zijn
  • In de put zitten
  • Een blinde vlek hebben
  • In zak en as zitten
  • Bij de pakken neerzitten

Wil je meer leren over beeldspraak, het gebruik van taal en hoe je zelf regie neemt over je stemming en je gedrag? Dan is de opleiding NLP Practitioner | TA | Systemisch Werk voor jou een goede keuze.