Leer je vanuit script of met plezier?

We zijn allemaal kind geweest. En al heel jong zijn we als kind gaan leren door te experimenteren. Nieuwe dingen leren we vanuit behoeften, nieuwsgierigheid en onze fantasie kent nog geen grenzen. Deze creatieve fase wordt al snel ingeperkt door onze opvoeding die bepaalt wat goed is om te leren én wanneer én in welk tempo. Zo worden veel kinderen met de beste bedoeling al overvraagd door opvoeders of het schoolsysteem en wordt leren eerder een bron van stress dan leuk om te doen.

Mensen willen graag nieuwe dingen leren. En toch gaat dat leren lang niet altijd meteen met plezier. Omdat het speelse van het kind in ons wordt overvleugeld door de interne regelgeving van het persoonlijk script. De Transactionele Analyse gaat ervan uit dat mensen al voor hun 5e levensjaar een script hebben ontwikkeld, waarbij de gedragspatronen vastliggen die iemand heeft te doen om erbij te horen. En erbij horen is voor ons mensen als groepsgebonden wezen van levensbelang.

De Transactionele Analyse kent 5 gedragspatronen die ‘drivers’ worden genoemd, omdat ze ons gedrag aansturen. Zo leren mensen om
A.  anderen een plezier te doen,
B.  sterk te zijn,
C.  hun best te doen,
D.  op te schieten en/of,
E.  dingen perfect te doen.

Het zelfbeeld (ben ik wel of niet OK) is afhankelijk van de mate waarin ik aan mijn scriptmatige gedragspatronen kan voldoen. Niet bewust zijn van je ‘driver’ gedrag maakt dat de keuze weg is en je overgeleverd bent aan wat je script je voorschrijft.

De NLP kent voor het leren het 4 staps leerproces waar later een 5e stap aan is toegevoegd.

Bij stap 1 is iemand onbewust onbekwaam. Zo heb ik me lang niet gerealiseerd de taal Koreaans niet te beheersen. Bij stap 2 wordt iemand bewust onbekwaam. Ik stond er pas echt bij stil op het moment dat mijn nichtje Koreaans ging studeren. Start hier nu het leerproces? In dit geval voor mij niet. Ik heb geen enkele behoefte om Koreaans te leren. Wat los staat van het feit dat ik het heel bijzonder vind dat mijn nichtje inmiddels vloeiend Koreaans en Japans spreekt. Voor het starten van een leerproces is een trigger nodig. Als iets nieuws leren voor mij belangrijk is, dan is er sprake van innerlijke motivatie. Dat heeft met mijn waarden te maken. Waarden sturen ons gedraag aan (zie het model van de Neurologische Niveaus). Het wordt lastiger als ik iets moet leren van een ander. Zoals op school vaak gebeurt. Dan is het van belang om de externe motivatie te verbinden met een interne motivatie. Want iets moeten leren is geen feestje. En mensen leren nou eenmaal makkelijker met plezier en vanuit ontspanning.

Iets leren omdat het moet vanuit school of een werkgever zou je externe regelgeving kunnen noemen. Iets leren omdat het moet vanuit je script interne regelgeving. In beide gevallen moet er iets en dat werkt stress verhogend. Als het teveel stress geeft, gaat het plezier en de creativiteit eruit. Wordt het leren stroperig. Komen al snel overtuigingen op zoals: ‘dat kan ik niet’ of ‘zo ben ik nou eenmaal’. Terwijl je veel meer kunt dan je denkt te kunnen. Zolang je maar leert vanuit innerlijke motivatie, ontspanning en plezier.

Bij voldoende motivatie start het leerproces bij stap 3 met bewust bekwaam. Er is geen substituut voor oefenen. Leren doe je door vallen en opstaan. Valkuilen bij het oefenen zijn de ‘drivers’ uit je script:

  • Doe de ander een plezier: meer aandacht voor leerdoelen van anderen dan van jezelf
  • Wees sterk: alles alleen doen en geen hulp vragen als je er nog niet uitkomt
  • Doe je best: je doet teveel dingen tegelijk, waardoor het steeds net niet wordt
  • Maak voort: te snel willen en jezelf niet de tijd geven om het te integreren in je dagelijks leven; de meeste mensen gebruiken een fractie van wat ze hebben geleerd
  • Wees perfect: de lat te hoog leggen, omdat je het in één keer perfect moet doen.

Leer je ‘drivers’ dus herkennen en geef jezelf toestemming om met plezier en in je eigen tempo te leren. Meet jezelf niet af aan anderen. Loop je eigen pad. Gebruik wel de steun van anderen en je zult verbaasd zijn over wat je allemaal gaat bereiken. Spelenderwijs kom je bij stap 4 en merk je op dat je onbewust bekwaam iets nieuws hebt geleerd. En zodra je bewust bent hoe je dat hebt gedaan dan kun je het ook weer aan anderen leren. Stap 5 van het leerproces is bereikt. Meesterschap!

Geniet van de stappen van iedere reis. Neem ook af en toe pauze, want ook dat draagt bij aan leren. Verwonder je in je vrije tijd over de mogelijkheden die de wereld te bieden heeft. En geniet van dit filmpje over hoe je met plezier succesvol verandert. Have fun:

Gerelateerde opleidingen en trainingen met Transactionele Analyse: