Als onderwijs mij niet past, mag ik het dan ruilen?

Passend onderwijs is een feit… althans op papier. Scholen en leraren zijn soms nog niet zover. Maar hoever moet je eigenlijk zijn voor passend onderwijs? Is daar een maatstaf voor? Ten diepste gaat het over uitgangspunten als:

  • Afstemming
  • Flexibiliteit
  • Uitgaan van behoeftes
  • De leraar doet ertoe!

Voor mij zijn het allemaal vertrekpunten waar de NLP prachtige tools voor heeft. NLP heeft dan ook met recht een Beroeps Toegevoegde Waarde. Ooit hoorde ik eens een leraar zeggen: onderwijsvernieuwingen komen en gaan, alleen goede principes blijven bestaan. In zo’n rijmpje zit voor mij een kern van waarheid. Dat maakt ook dat scholing in NLP je gehele onderwijsloopbaan voordeel oplevert.

Ik vind het een mooi uitgangspunt: de leraar doet ertoe. In onderzoek wordt dit uitgangspunt dikwijls onderschreven. Maar eigenlijk wisten we dit allang. Welke leraar weten we ons te herinneren? De leraar met passie voor zijn vak. De leraar die ons echt wist te bereiken, die emotie bij ons los wist te maken. Hoe meer emotie hoe meer er geleerd wordt.

Een leraar met passie voor zijn vak geniet van deze emotie. De emotie als waardering. Kijk maar eens naar dit filmpje…

NLP is een prachtige toolbox om leerlingen te bereiken, om te snappen hoe gedrag ontstaat. Om onder de gedragslaag te leren kijken. Deze tools helpen je in je werk, maar eigenlijk in je hele leven. Misschien erger je wel eens aan leerlingen die voortdurend ‘ja-maar’ zeggen. Die steeds op zoek gaan naar wat niet klopt wat jij zegt. Vanuit de NLP gezien hebben we het hier over de mismatchen. De ene leerling zoekt altijd naar overeenkomsten, naar voorbeelden om jouw stelling te onderschrijven. De andere leerling (ongeveer 20%) zoekt juist naar de verschillen, naar de uitzondering, naar datgene wat net niet klopt. Door steeds ja-maar te roepen, laat een leerling juist zien betrokkenheid te zijn.

Matchen en mismatchen is één van de metaprogramma’s. Een metaprogramma is een begrip binnen Neurolinguïstisch Programmeren (NLP) waarmee het patroon wordt aangeduid dat bepaalt hoe een persoon binnen een gegeven context waarneemt, denkt en zich gedraagt.

Het is heel nuttig voorkomende verschillen tussen leerlingen te verklaren met behulp van metaprogramma’s. Het zijn juist de verschillen in metaprogramma’s die een groep tot een rijke voedingsbodem maakt. Kennis van metaprogramma’s maakt dat je als leraar milder wordt. Je snapt waar gedrag vandaan komt. Anderzijds geeft het je de gelegenheid om goed af te stemmen en om te sturen op gedrag.

Welke onderwijsvernieuwingen er de komende jaren ook volgen, dit soort vaardigheden blijven van belang. NLP in het onderwijs is dan ook geen doel, maar een middel. Een middel dat helpt bij het handen en voeten geven aan passend onderwijs. Een middel wat je met name moet doen. Al doende leer je en al doende verander je… Maar nu al ben je al de leraar die ertoe doet!

Wat wil je later worden?
vroeg de juf
Het was in de derde klas.
Ik keek haar aan,
ik wist het niet.
Ik dacht dat ik al iets was.
Toon Hermans